Frontiers tərəfindən

Sadie Harley tərəfindən redaktə edilib , Robert Egan tərəfindən nəzərdən keçirilib

 Redaktorların qeydləri

 GIST

Tercih edilən mənbə kimi əlavə edin

Biopsiya oxundan istifadə edərək minke balinasından nümunə götürülməsi. Müəllif: Balıqçılıq və Okeanlar Kanada

Şimali Atlantik Okeanı istiləşir. Bölgədə daha yüksək temperatur və artan insan fəaliyyəti dəniz ekosistemlərində, məsələn, növlərin necə paylandığı və nə ilə qidalandıqları kimi kəskin dəyişikliklərə səbəb ola bilər.

Kanadalı tədqiqatçılar Frontiers in Marine Science jurnalında dərc olunmuş uzunmüddətli bir araşdırmada üç rorqual balina növünün pəhrizini və iqlim dəyişikliyi və artan insan mövcudluğu bir çox balina növü üçün mövsümi əhəmiyyətli qidalanma sahəsi olan Müqəddəs Lorens körfəzinin (GSL) ekosistemini dəyişdirdikcə bu balinaların qidalanma vərdişlərinə necə uyğunlaşa biləcəyini araşdırıblar.

“Tədqiqat ərazisində üzgəc, qozbel və minke balinaları arasında resursların bölüşdürülməsində son zamanlar baş verən artım, məhdud resurs mövcudluğuna cavab olaraq artan rəqabət səviyyəsini əks etdirə bilər”, – deyə Maurice Lamontagne İnstitutunda iqlim dəyişikliyi altında GSL-də rorqual balina pəhrizindəki dəyişiklikləri araşdıran ilk müəllif Şarlotta Tessyer-Larivière bildirib.

“Arktika krillləri daha az istehlak edildiyi üçün üzgəc və minke balinalarının pelagik balıqlara daha çox güvəndiyini görürük və bu da onu bütün tədqiq olunan növlər üçün vacib bir ov mənbəyinə çevirir.”Minke balinasının havadan görünüşü. Müəllif: Balıqçılıq və Okeanlar Kanada

Baleen qida salnamələri

Bu tədqiqat balinaların qidalanma ekologiyasındakı uzunmüddətli dəyişikliklərə nadir bir baxış təqdim edir. 28 il ərzində tədqiqatçılar üzgəc, qozbel və minke balinalarından 1110 dəri nümunəsi topladılar . Bu nümunələr sabit azot və karbon izotop nisbətlərini müəyyən etmək üçün təhlil edildi ki, bu da balinaların nə ilə qidalandığı və qida şəbəkəsində hansı mövqe tutduqları barədə məlumat verə bilər.

Üç tədqiqat dövrü — 1992-2000, 2001-2010 və 2011-2019 — ətraf mühit şəraitindəki dəyişikliklərə , orta səviyyədən aşağıdan orta səviyyəyə yaxından orta səviyyədən yüksək su temperaturlarına və dəniz buz indekslərinə uyğun gəlir.

Nəticələr göstərdi ki, GSL-də balinaların qidası azalmış ola bilər, lakin balinalar pəhrizlərini mövcud ovlara uyğunlaşdıra bilərlər və artıq etmiş ola bilərlər.

Tessier-Larivière bildirib ki, “Balen balinaları kimi yüksək hərəkətli növlər rəqabəti azaltmaq üçün bir neçə strategiyadan istifadə edə bilərlər, məsələn, qidalanma vaxtlarını və ya sahələrini dəyişdirməklə və ya qidalanma sahəsində fərqli ovlar seçməklə”.

Paylaşmaq qayğıkeşdir

Minke balinaları digər növlərlə ən yüksək niş üst-üstə düşməsini göstərmiş , 2000-ci illərdə əsas nişlərinin təxminən 65%-ni, 2010-cu illərdə isə 47%-ni bölüşmüşlər. Təbii olaraq daha kiçik bir niş tutan qozbel balinalar 2000-ci və 2010-cu illərdə nişlərinin təxminən 56%-ni və 9%-ni minke balinaları ilə bölüşmüşlər. Fin balinaları öz nişlərini yalnız minke balinaları ilə bölüşmüşlər, üst-üstə düşmə nisbəti isə 2000-ci və 2010-cu illərdə müvafiq olaraq 42% və 29% təşkil etmişdir.

Niş üst-üstə düşməsi resurs mövcudluğu ilə dəyişir. Əgər resurslar boldursa, birdən çox növ onlardan istifadə edə bilər ki, bu da üst-üstə düşməni artırır. Əgər resurslar qıt olarsa, rəqabət güclənməyə meyllidir və fərdlər və növlər, məsələn, pəhrizlərini şaxələndirməklə və ya fərqli ovlarda ixtisaslaşmaqla rəqabəti azaltmağa çalışa bilərlər. Nəticədə, GSL-də olduğu kimi, niş eni genişlənə və niş üst-üstə düşməsi azala bilər.

Tessier-Larivière izah etdi ki, “Bu, resurs mövcudluğunun azalmasını və həm daxili, həm də spesifik səviyyələrdə rəqabətin artmasını göstərir”.

Zamanla tədqiqata daxil olan bütün növlər daha çox balıq əsaslı pəhrizə keçdi. Fin balinaları 1990-cı illərdə əsasən krill ilə qidalanırdı, lakin 2000-ci illərdə daha çox kapelin, siyənək və ya skumbriya kimi balıqlarla qidalanmağa, daha sonra isə 2010-cu illərdə daha çox qum lansı və şimal krillinə keçdi.

Yeni qida mənbələrinə bu keçid Şimali Atlantikada Arktika krilllərinin bolluğunun azalmasını əks etdirə bilər. Qozbel balinalar tədqiqat müddəti ərzində əsasən kapelin, siyənək və ya skumbriya kimi bir neçə balıq növündən asılı idilər. Minke balinaları əsasən pelagik balıq növləri ilə qidalanırdılar, lakin tədqiqatın sonrakı mərhələlərində daha tez-tez krill istehlak edirdilər.

Eyni resurs uğrunda rəqabət aparan növlərin birlikdə mövcud ola bilmədiyi tam rəqabət istisnası GSL-də müşahidə edilməmişdir.

Tessier-Larivière bildirib ki, “Bu ekosistem kifayət qədər məhsuldar görünür və məkan və zamana görə bölünmüş alternativ ov təklif edir. Bu şərtlər bir növün digərlərini üstələməsi və kənarlaşdırması əvəzinə, birgə yaşamağı təşviq edir.”

Gündəlik məlumat üçün Phys.org-a etibar edən 100.000-dən çox abunəçi ilə elm, texnologiya və kosmosdakı ən son yenilikləri kəşf edin . Pulsuz bülletenimizə abunə olun və vacib olan nailiyyətlər, innovasiyalar və tədqiqatlar haqqında gündəlik və ya həftəlik yeniliklərdən xəbərdar olun .

Qidanı qorumaqla növlərin qorunması

Azot və karbon izotop analizləri heyvanların nə ilə qidalandığını öyrənməyə imkan versə də, qidalanma vaxtı və yeri ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər qalmaqdadır. Tədqiq olunan bəzi balina növlərinin zooplankton istehlakının az qiymətləndirilməsi mümkündür.

Hər bir ovun balinaların qidalanma planlarına verdiyi töhfəni müəyyən etmək çətindir, çünki izotop imzaları ov növləri arasında fərqlənməyə bilər ki, bu da hər bir balıq növünün nisbi əhəmiyyətini qiymətləndirmək imkanını məhdudlaşdırır.

Növlərin yaşayış mühitini və ov mənbələrini qorumaq, növlərin özlərini qorumaq qədər qorunmada vacibdir və böyük nümunə ölçüləri ilə uzunmüddətli tədqiqatlar vacibdir.

Tessier-Larivière yekun olaraq bildirir ki, “GSL-də baş verən sürətli ətraf mühit dəyişiklikləri artıq rorquallara təsir göstərib. Onların trofik yerini izləmək və bu məlumatları balıqçılığın idarə olunması və dəniz qorunan ərazilərinin inkişafı üçün nəzərə almaq vacibdir.”

Nəşr detalları

Kanadanın Sent-Lorens körfəzində balen balinalarının izotop yuvasının 28 illik qeydi: ekosistem dəyişiklikləri və qida rəqabəti potensialına dair bir perspektiv, Dəniz Elmində Frontiers (2026). DOI: 10.3389/fmars.2025.1679523

Jurnal məlumatı: Dəniz Elmində Sərhədlər 

Frontiers tərəfindən təmin edilir