Alimlər çoxdan bilirlər ki, qadınların beyni yetkinlik və hamiləlik dövründə əhəmiyyətli dərəcədə yenidən qurulur . Bu hormonal dəyişikliklər anları neyron şəbəkələrinin yenidən qurulması və beynin xarici, qırışlı təbəqəsinin – kortikal boz maddə adlanan təbəqəsinin həcminin azalması ilə əlaqələndirilir ki, bu təbəqə yaddaşda, düşüncədə və hərəkətdə rol oynayır. Lakin menopozda beyində baş verən başqa bir böyük hormonal dəyişiklik haqqında daha az şey məlumdur.

“Nature Communications” jurnalında dərc olunan yeni bir araşdırma, beynin menopozda necə dəyişdiyinə dair bir qədər işıq salır . Yetkinlik və hamiləlik dövründən fərqli olaraq, menopoz keçidi – bədənin menopozdan keçdiyi an – kortikal boz maddə həcmində ümumi azalma ilə əlaqəli görünmür. Bu tapıntı, qadın beyninin ömür boyu hormonal axın nöqtələrinə müxtəlif yollarla reaksiya verdiyini göstərir.

“Bu menopoz keçidində əvvəllər heç kim bütün beyin maddəsindəki dəyişikliklərə baxmamışdı”, – deyə Hollandiyadakı Amsterdam Universiteti Tibb Mərkəzinin doktorantura tələbəsi Sofi van ‘t Hof nəticələri müzakirə edən mətbuat konfransında bildirib. Van ‘t Hof yeni tədqiqatın ilk müəllifidir.

İnsanlar yaşlandıqca, bioloji cinsindən asılı olmayaraq, boz maddə azalır. Lakin menopoz dövründən keçən fərdlərin beyinlərini premenopozal və postmenopozal qadınların beyinləri ilə müqayisə edərək, tədqiqatçılar menopoz zamanı boz maddə həcmində az dəyişiklik aşkar ediblər. Nəticələr göstərir ki, cinsi hormon səviyyələri ömür boyu müxtəlif dövrlərdə beyinə müxtəlif yollarla təsir göstərir.

Van ‘t Hof dedi: “Bu, həqiqətən fundamental bir tədqiqatdır və qadın beyninin əsas beyin mexanizmlərini anlamaqdır. Bu, çoxdan nəzərdən qaçırılıb”.

Müəlliflər yazırlar ki, tədqiqatın bəzi məhdudiyyətləri var. Birincisi, tədqiqatda iştirak edən şəxslər özləri menopoz mərhələlərini bildiriblər, tədqiqatçılar isə bunu hormon və ya digər diaqnostik testlərlə təsdiqləməyiblər. Bu, həmçinin menopoz keçidi zamanı hipokampusda boz maddə həcmində kəskin azalma aşkar edən əvvəlki tədqiqatlarla tamamilə uyğun gəlmir.

Van ‘t Hof, menopoz zamanı beyində hər hansı bir struktur dəyişikliyinin və ya təsirinin koqnitiv funksiya ilə əlaqəli olub-olmadığını söyləməyin hələ tez olduğunu söylədi. O əlavə etdi ki, nəticələr əlavə tədqiqatlar tələb edir.

Van ‘t Hof dedi: “Bu mərhələdə dəqiq nəticələr çox çətindir”.